Претседателот Доналд Трамп изјави дека ќе ги зголеми глобалните царини од 10 отсто што го најави еден ден претходно на 15 отсто, предизвикувајќи нови економски турбуленции. Тој жестоко реагираше против Врховниот суд на САД поради неговата одлука дека механизмот што Трамп го преферираше за воведување тарифи е незаконски.
„Јас, како Претседател на Соединетите Американски Држави, со моментално дејство, ги зголемувам глобалните царини од 10 отсто на земјите, многу од кои со децении ја ’ограбуваат’ Америка без одмазда (сè додека не дојдов јас!), на целосно дозволеното и правно потврдено ниво од 15 отсто“, напиша Трамп во објава на социјалните мрежи во саботата.
Трамп брза да ја зачува својата трговска агенда по пресудата на судот против неговата употреба на законот за итни овластувања за воведување таканаречени „реципрочни“ тарифи ширум светот и користење на давачки како средство за притисок врз странски влади. Разлутен од одлуката, Трамп прво воведе глобална царина од 10 отсто во петокот, неколку часа по пресудата, настојувајќи да ги задржи давачките што тој ги смета за клучни за економската и националната безбедност.
Но неговата објава во саботата јасно покажа дека смета оти 10 отсто не е доволно, иако претходниот ден рече: „Секое нешто што го кажав денес е гарантирана сигурност.“
Напорите на претседателот да ги врати и задржи тарифите ја нагласуваат економската нестабилност што претстои. Алатките што му остануваат се помалку флексибилни од широките овластувања што ги бараше под итни овластувања и ќе бидат предмет на нови правни предизвици.
Дополнителни детали не беа веднаш достапни за тоа кога точно ќе стапи во сила царината од 15 отсто. Почетните 10 отсто тарифи што Трамп ги најави во петокот беа закажани да стапат во сила на 24 февруари во 12:01 часот по вашингтонско време, според документ од Белата куќа.
Белата куќа и Канцеларијата на американскиот трговски претставник не одговорија веднаш на барањата за коментар.
Трамп ги применува новите царини според Секција 122 од Законот за трговија од 1974 година, кој му дозволува на претседателот да воведува тарифи 150 дена без одобрување од Конгресот. Обезбедувањето такво одобрување може да биде предизвик, бидејќи демократите и дел од републиканците се противат на елементи од неговата трговска политика.
Во вторник, Трамп ќе се соочи со тие законодавци, како и со членовите на Врховниот суд, кога ќе го одржи говорот за состојбата на нацијата пред Конгресот во Вашингтон. Се очекува обраќањето да се фокусира на неговите економски политики, додека републиканците се обидуваат да изградат порака за среднорочните избори за електоратот кој е фрустриран од цените и трошоците за живот.
Минатиот април, тој се потпре на Законот за меѓународни економски овластувања во итни случаи (IEEPA) за да воведе давачки од 10 до 50 отсто на десетици трговски партнери на САД. Врховниот суд пресуди со 6–3 во петокот дека Трамп постапил незаконски користејќи го IEEPA за да ги оправда своите „реципрочни“ тарифи, велејќи дека неговото заобиколување на Конгресот не е оправдано во Уставот.
Трамп рече дека ќе задржи царина од 10 отсто додека ги одржува постојните давачки воведени според Секциите 301 и 232, и нареди на американскиот трговски претставник да започне нови истраги според Секција 301 со забрзано темпо.
Откако ја смени одлуката во саботата, портпаролот на британската влада, која имаше најниска реципрочна тарифна стапка од 10 отсто, изјави дека „во секој случај, очекуваме нашата привилегирана трговска позиција со САД да продолжи и ќе работиме со администрацијата за да разбереме како пресудата ќе влијае врз тарифите за Обединетото Кралство и остатокот од светот.“
Тие истраги бараат испитувања и наоди специфични по земја за трговски прекршоци пред да може да се воведат тарифи, и на крајот би можеле да ја заменат основната царина. Тој исто така размислува за тарифи од 15 до 30 отсто на странски автомобили, додека задржува исклучоци за стоки и одредени земјоделски производи според трговскиот договор меѓу САД, Мексико и Канада.
„Очекуваме овие истраги да ги опфатат повеќето големи трговски партнери и да се осврнат на области од загриженост како индустрискиот вишок капацитет, присилна работа, практики за цени на фармацевтски производи, дискриминација против американски технолошки компании и дигитални добра и услуги, даноци на дигитални услуги, загадување на океаните и практики поврзани со трговијата со морска храна, ориз и други производи,“ изјави американскиот трговски претставник Џејмисон Грир во петокот.
Одлуката на Врховниот суд отвора нови прашања за приходите што веќе се собрани од тарифите. Повеќе од 1.500 компании поднесоа тужби за тарифи во трговскиот суд во очекување на пресудата, според анализа на „Блумберг“.
Судската одлука не се осврна на тоа дали увозниците имаат право на поврат, оставајќи го прашањето на пониските судови – потенцијален ризик до 170 милијарди долари, или повеќе од половина од приходите собрани од тарифите на Трамп. Трамп ги критикуваше судиите што не понудија насоки, но секретарот за финансии Скот Бесент рече дека приходите од тарифите се очекува да останат „речиси непроменети“ во 2026 година и покрај пресудата.
