Враќањето на четири жени и девет деца од кампот Ал Рој во североисточна Сирија веднаш предизвика силна реакција на јавноста, додека австралиските власти истовремено покренаа кривични постапки против неколку од повратниците. Три жени се уапсени веднаш по слетувањето во Мелбурн и Сиднеј, а Австралиската федерална полиција (АФП) ги обвини за сериозни кривични дела поврзани со тероризам и злосторства против човештвото.
Според АБЦ, групата пристигнала во Австралија преку Доха, по повеќе од шест години поминати во сириските кампови за раселување. Некои од жените и децата слетале во Мелбурн, додека една жена и нејзиното дете пристигнале во Сиднеј.
Според австралиските власти, меѓу уапсените се 53-годишната Кавсар Абас, 31-годишната Зеинаб Ахмед и 32-годишната Џанаи Сафар. АФП објави дека две жени во Мелбурн се обвинети за злосторства против човештвото, вклучително и ропство и трговија со робови, додека жената уапсена во Сиднеј е обвинета за членство во терористичка организација и влегување и останување во област што Австралија ја прогласи за забранета зона поради активностите на ИСИС.
Заменик-комесарот на АФП, Стивен Нат, рече дека истрагата е во тек од 2015 година и нагласи дека безбедноста на граѓаните и заштитата на заедницата се главни приоритети на австралиските институции. Злосторствата поврзани со ропство и трговија со луѓе носат казни до 25 години затвор, додека обвиненијата за членство во терористичка организација носат максимална казна од десет години затвор.
Жените што се вратиле во Австралија се дел од група што медиумите и некои политичари често ја нарекуваат „невести на ИСИС“. Станува збор за жени кои патувале во Сирија и Ирак за време на врвот на моќта на Исламската држава помеѓу 2014 и 2016 година, каде што живееле на територија контролирана од џихадистичката организација. По распадот на таканаречениот калифат во 2019 година, илјадници странски државјани, претежно жени и деца, завршија во кампови како Ал Рој и Ал Хол во североисточна Сирија. Многу од нив се заробени со години во исклучително тешки хуманитарни услови.
Според австралиските медиуми, 13 австралиски државјани го напуштиле кампот Ал Рој кон крајот на април, а пред да се вратат, наводно поминале некое време во Дамаск.
Пристигнувањето на групата во Мелбурн предизвика медиумски спектакл. Новинари и сниматели чекаа со часови на аеродромот, додека тешко вооружени полицајци го надгледуваа излегувањето на жените и децата од аеродромот. По речиси три часа чекање, групата жени и деца го напушти терминалот во придружба на мажи облечени во црно, кои брзо ги качија во минибус. За време на заминувањето, имаше мали туркања меѓу придружбата и медиумските екипи, додека новинарите се обидуваа да постават прашања за нивните врски со ИСИС. Еден патник на летот рече дека дури и не знаел дека патува со повратниците сè додека не слета и не виде голема толпа новинари и специјалци на аеродромот.
Случајот предизвика голем политички спор во Австралија. Федералната влада со месеци изјавуваше дека нема да помогне во враќањето на лицата поврзани со ИСИС, но не можеше законски да ги спречи да влезат во земјата бидејќи сите жени и деца се австралиски државјани со важечки пасоши. Дополнителни контроверзии предизвикаа тврдењата на сириските власти дека австралиската влада не сакала да ја прифати групата, што доведе до привремено блокирање на нивното заминување од Сирија. Австралиското Министерство за надворешни работи ги негираше обвинувањата и рече дека никогаш не побарало од Сирија да го одложи нивното враќање. Се верува дека уште 21 Австралијанец сè уште се наоѓаат во кампот Ал-Рој.
Советникот за меѓународна безбедност Нил Фергусон нагласи дека Австралија има меѓународна обврска да ги прифати своите граѓани, без оглед на сериозноста на обвиненијата против нив.
„Ова се австралиски државјани и државата мора да преземе одговорност за нив“, рече Фергусон, додавајќи дека жените кои не се кривично обвинети ќе бидат подложени на безбедносни проценки, интервјуа со полицијата и програми за дерадикализација и реинтеграција во општеството.
Австралија со години развива систем за следење и рехабилитација на радикализирани лица, а експертите велат дека некои претходни случаи покажале одреден успех во реинтеграцијата на повратниците од Сирија.
Во исто време, претставниците на муслиманската заедница предупредија дека целата заедница не треба да биде стигматизирана поради постапките на поединци. Специјалниот пратеник на Австралија за борба против исламофобијата, Афтаб Малик, ја повика јавноста да го почитува законскиот процес и особено да ги заштити децата кои пораснале во војна и екстремни околности.
„Нашето сочувство мора да биде насочено кон ранливите деца кои се родени во незамисливи околности“, рече Малик.
WATCH: The moment an ‘ISIS bride’ and child emerge at Melbourne Airport, greeted by literal ISIS supporters packing the arrivals lounge.
Why are ISIS supporters roaming free in our country? A clear national security risk and shocking betrayal.
Pray for Australia. 🇦🇺 pic.twitter.com/2nYWLzQGl9
— Osher Feldman (@OsherFeldman) May 7, 2026
